E-Ticaret Stopajı Nedir, Dayanağı Ne?
Stopaj (tevkifat), verginin gelir sahibine ödeme yapılırken kaynağında kesilip devlete yatırılmasıdır — maaşta işverenin yaptığını, e-ticarette artık pazaryeri yapıyor. Aralık 2024'te Resmî Gazete'de yayımlanan 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, 6563 sayılı Elektronik Ticaret Kanunu kapsamındaki aracı hizmet sağlayıcıları ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının, platformları üzerinden satış yapanlara yaptıkları ödemelerden %1 oranında vergi kesintisi yapması zorunlu hale geldi. Uygulama 1 Ocak 2025'te başladı. Pratikte bu şu demek: pazaryeri hakedişini öderken satış bedelinin %1'ini keser, senin adına vergi dairesine yatırır ve kesintiyi hakediş ekstresinde ayrı satır olarak gösterir. Senin bu aşamada yapman gereken bir işlem yoktur; kesinti otomatiktir.
Kim Keser, Kimden Kesilir?
Kesintiyi yapan taraf her zaman aracı platformdur; satıcının şirket türü yalnızca kesintinin hangi vergiye mahsup edileceğini belirler. Şahıs işletmesinde kesinti gelir vergisine, sermaye şirketinde kurumlar vergisine sayılır — oran iki durumda da %1'dir. Kendi bağımsız e-ticaret siteni araya pazaryeri girmeden işletiyorsan bu tevkifatın kapsamında değilsin; aynı işletme hem pazaryerinde hem kendi sitesinde satıyorsa stopaj yalnızca pazaryeri kanalındaki ödemelerden kesilir. Esnaf muaflığı kapsamında (şirketsiz) satış yapanlar ise tamamen farklı bir vergilendirme rejimine tabidir; o modelin sınırları ve oranları için mali müşavirine danış. Şirket kurma aşamasındaysan tür seçiminin vergi düzenine etkisini şahıs şirketi kurma rehberinde bulabilirsin.
- Kesen taraf — aracı platformlar: Trendyol, Hepsiburada, Amazon TR, N11, Çiçeksepeti, Pazarama, PttAVM, İdefix ve benzerleri
- Şahıs şirketi ve şahıs mükellefi — gelir vergisine mahsuben %1 tevkifat uygulanır
- Limited ve anonim şirket — kurumlar vergisine mahsuben %1 tevkifat uygulanır
- Kendi web sitesi satışları — araya 6563 kapsamında bir aracı platform girmiyorsa bu stopajın konusu değildir
Hangi Tutardan Kesilir? Örnek Hesap
Stopaj, KDV hariç satış bedeli üzerinden hesaplanır — KDV dahil tutardan değil. 1.200 TL'ye (KDV dahil) sattığın üründe kesinti 12 TL değil 10 TL'dir, çünkü taban KDV hariç 1.000 TL'dir. Bu ayrım küçük görünür ama iki yerde önemlidir: kendi net kâr hesabını kurarken doğru tabanı kullanmak ve platformun kesintisini kontrol ederken doğru beklentiyle karşılaştırmak. Komisyonla tabanların farklı olduğuna da dikkat et: komisyon KDV dahil fiyat üzerinden, stopaj KDV hariç bedel üzerinden hesaplanır. Bir nokta daha: matrah brüt satış bedelidir — komisyon, kargo ve hizmet bedeli matrahtan düşülmez. Yani hesabına yatan net tutarın değil, sattığın malın KDV hariç bedelinin %1'i kesilir; ekstredeki stopaj satırını bu tabanla karşılaştır. Giyimde KDV oranının %10 olduğunu da unutma: 1.100 TL'ye (KDV dahil) sattığın bir elbisede taban 1.000 TL, stopaj 10 TL'dir. İade durumunda satış geri döndüğü için stopajı da platform düzeltir; iade yoğun kategorilerde ay içi stopaj rakamının dalgalanması normaldir.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Satış fiyatı (KDV dahil, %20 KDV) | 1.200 TL |
| KDV hariç satış bedeli | 1.000 TL |
| Stopaj (%1) | 10 TL |
| Aylık 300.000 TL (KDV hariç) ciroda stopaj | 3.000 TL/ay |
| Yıllık mahsup edilecek toplam | 36.000 TL |
Temsili örnektir. Stopaj her hakedişte kesilir; iade edilen siparişlerin stopajı platform tarafından düzeltme kaydıyla düzeltilir.
Stopaj Gider Değil, Vergi Alacağıdır: Mahsup Mekanizması
Stopajın en çok yanlış anlaşılan yanı niteliğidir: bu bir gider değil, senin adına peşin ödenmiş vergidir. Yıl içinde kesilen stopajlar, geçici vergi dönemlerinde ve yıl sonunda hesaplanan gelir ya da kurumlar vergisinden mahsup edilir — yani devlete zaten ödemiş sayılırsın ve kalan vergi borcun o kadar azalır. Kesilen stopaj hesaplanan vergiden fazlaysa fark sonraki dönemlere devreder ya da mevzuattaki koşullarla iade konusu olur. Bu mekanizmanın çalışması için tek şart kayıtların düzgün olmasıdır: hakediş ekstrelerindeki stopaj satırlarının muhasebene işlenmesi ve beyannamede mahsup edilmesi gerekir. Muhasebecine her ay hakediş ekstresini ilet ve mahsubun yapıldığını beyanname üzerinden teyit et; kayıt ve mutabakat düzeninin tamamı e-ticaret muhasebesi rehberinde, vergi düzeninin bütünü ise e-ticaret vergi rehberinde anlatılıyor.
Stopajın Yolculuğu
1. Kesinti
Platform hakediş öderken %1'i keser
2. Beyan ve ödeme
Platform kesintiyi senin adına vergi dairesine yatırır
3. Mahsup
Geçici vergi ve yıllık beyannamede ödenecek vergiden düşülür
Nakit Akışına ve Fiyatlamaya Etkisi
Vergi hesabında nötr olan stopaj, nakit akışında gerçektir: her hakedişte paran %1 eksik yatar ve mahsup ancak vergi döneminde gerçekleşir. Yüksek ciro, düşük marjla çalışan modellerde bu fark hissedilir — net marjı %10 olan bir satıcıda %1 stopaj, o dönemki nakit kârın onda birinin vergi dönemine ötelenmesi demektir. Buradaki ayrımı doğru kurmak önemli: stopajı nakit akışı planında bir çıkış satırı olarak takip et, ama kâr hesabında gider yazma. Mahsup edeceğin bir vergi ön ödemesini gider saymak, beyannamede aynı tutarı ikinci kez düşmene yol açar; muhasebe dilinde de stopaj peşin ödenen vergidir ve kurumlar vergisine ilişkin tevkifatlar kanunen kabul edilmeyen giderdir. Doğru gösterim, stopajı kâr satırının altında ayrı bir "peşin ödenen vergi" kalemi olarak tutmaktır. 12 kalemlik tam kâr formülü net kâr hesaplama rehberinde. Ecomiro'nun kârlılık raporu tam olarak bunu yapar: stopajı her siparişte ayrı kalem olarak gösterir ama net kâr satırından düşmez — böylece hem nakit gerçeğini görürsün hem de beyanda çift sayım yapmazsın. İade oranı yüksek kategorilerde (giyimde tipik %20-40) stopaj düzeltmelerinin hacmi de büyür; ekstrede ters kayıt satırlarını gerçekten görüp görmediğini kontrol et, düzeltme gelmezse fazla ödenmiş vergiyi takip edemezsin.
Sık Yapılan 5 Hata
Hataların ortak kökü, stopajın iki farklı defterde iki farklı şey olmasıdır. Operasyon defterinde (sipariş kârlılığı, nakit akışı) stopaj bir kesintidir ve her siparişin hesabına girmelidir. Vergi defterinde ise bir alacaktır ve beyannamede mahsup edilmelidir. Bu ikiliği kuran satıcı için stopaj birkaç muhasebe satırından ibarettir; kurmayan satıcı için ya görünmeyen bir nakit sızıntısı ya da çift ödenen bir vergidir. Platform bazında kesinti kalemlerinin bütününü görmek için Hepsiburada kesinti rehberine ve pazaryeri komisyon oranları rehberine bakabilirsin.
- Stopajı kayıp sanmak — mahsup edilebilir bir vergi ön ödemesini kalıcı maliyet gibi fiyata yansıtmak
- Kâr tablosuna gider yazmak — stopajı gider sayıp bir de beyanda mahsup etmek çift sayım üretir; yeri kâr satırının altıdır
- Mahsubu unutmak — ekstre muhasebeye gitmeyince kesinti beyannamede mahsup edilmez, vergi çift ödenir
- Yanlış taban kullanmak — stopajı KDV dahil tutardan hesaplayıp platformun kesintisini hatalı sanmak
- Ekstreyi kontrol etmemek — iade düzeltmelerinin ve kesinti satırlarının doğruluğu denetlenmiyor
- Kanal ayrımını atlamak — kendi site satışına da stopaj varmış gibi ya da pazaryerine yokmuş gibi hesap kurmak
Altın kural: stopaj nakit akışında bir çıkış, vergi hesabında bir alacaktır — ama kâr tablosunda gider değildir. Nakit tarafını atlarsan kasadaki parayı fazla sanırsın; kâr tablosuna gider yazarsan hem kârını olduğundan düşük görürsün hem de beyanda mahsupla birlikte aynı tutarı iki kez düşmüş olursun.